Vermogen is voor veel mensen een vaag begrip, iets wat anderen hebben maar jijzelf niet. Toch heeft bijna iedereen er in zekere mate mee te maken. Je spaargeld, je huis, je beleggingen: het zijn allemaal onderdelen van je financiële bezittingen. Begrijpen hoe dit werkt, helpt je om betere keuzes te maken met je geld. En dat begint met weten wat er eigenlijk mee bedoeld wordt.
Wat telt er allemaal mee als bezit
Je totale financiële positie bestaat uit alles wat je bezit, min wat je schuldig bent. Stel dat je een huis hebt van 300.000 euro en daar nog 200.000 euro op afbetaalt, dan is je netto bezit op dat moment 100.000 euro. Daarbij tel je ook je spaargeld, je auto, eventuele aandelen en andere waardevolle spullen mee. Schulden zoals een lening of een creditcardsaldo gaan er weer vanaf. Het gaat dus niet alleen om wat er op je bankrekening staat, maar om het totale plaatje van bezittingen en verplichtingen. Veel mensen zijn zich er niet van bewust dat ze al meer hebben opgebouwd dan ze denken.
Hoe mensen rijkdom opbouwen in de praktijk
Rijkdom groeit zelden van de ene op de andere dag. De meeste mensen bouwen hun financiële positie langzaam op, door regelmatig te sparen of te beleggen. Een veelgebruikte methode is samengestelde rente: je ontvangt rente over je spaargeld, en die rente levert daarna zelf ook weer rente op. Over een lange periode kan dat flink oplopen. Iemand die op zijn twintigste begint met maandelijks 100 euro opzij te zetten, heeft op zijn zestigste aanzienlijk meer dan iemand die pas op zijn veertigste begint met hetzelfde bedrag. Tijd is daarbij de grootste factor. Beleggen in aandelen of fondsen kan op de lange termijn meer opleveren dan sparen, maar brengt ook risico met zich mee. De meeste financiële experts raden aan om te spreiden: niet alles op één plek zetten.
Belasting over je opgespaarde geld
In Nederland betaal je belasting over je spaargeld en beleggingen via box 3 in de inkomstenbelasting. De belastingdienst gaat daarbij uit van een fictief rendement: een bedrag waarvan de overheid aanneemt dat je het verdient op je bezit, ook als je dat in werkelijkheid niet hebt gehaald. Over dat fictieve rendement betaal je dan belasting. Dit systeem staat al jaren ter discussie, omdat het in de praktijk niet altijd eerlijk uitpakt voor mensen met alleen spaargeld en weinig rendement. Er wordt gewerkt aan een nieuw systeem waarbij de belasting gebaseerd wordt op het werkelijke rendement dat iemand heeft behaald. Tot die tijd geldt er een heffingsvrij bedrag: over de eerste 57.000 euro aan bezit per persoon betaal je geen belasting in box 3.
Waarom ongelijkheid in bezit zo groot is
De verdeling van rijkdom in Nederland is behoorlijk scheef. Het CBS laat zien dat de rijkste tien procent van de huishoudens meer dan zestig procent van al het private vermogen in handen heeft. De armste helft van de bevolking bezit samen maar een klein deel van het totaal. Dat komt deels doordat bezit zichzelf kan vergroten: wie al veel heeft, kan makkelijker investeren en profiteert meer van stijgende huizenprijzen of aandelenkoersen. Wie weinig heeft, spaart vaak minder en heeft minder ruimte om risico te nemen. Dit maakt de kloof tussen arm en rijk over de tijd groter. Politieke partijen zijn het er niet over eens hoe dit het beste aangepakt kan worden, maar de discussie over eerlijkere belasting op grote fortuinen wordt steeds vaker gevoerd.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen inkomen en vermogen?
Inkomen is het geld dat je verdient, bijvoorbeeld via je werk of uitkering. Je financiële bezit is wat je al hebt opgebouwd: spaargeld, een huis of beleggingen. Inkomen is een stroom van geld die binnenkomt, terwijl bezit een totaalbedrag is dat je op een bepaald moment hebt staan.
Vanaf welk bedrag spreek je van een groot vermogen?
Er is geen officiële grens voor een groot of klein vermogen. In Nederland wordt iemand met meer dan een miljoen euro aan netto bezit vaak als vermogend gezien. De belastingdienst hanteert voor box 3 een heffingsvrij bedrag van 57.000 euro per persoon. Alles daarboven valt in principe onder de vermogensbelasting.
Is een koophuis altijd een goed bezit?
Een koophuis telt mee als bezit, maar het is niet automatisch een goede investering. De waarde kan stijgen, maar ook dalen. Daarnaast brengt een huis kosten met zich mee zoals onderhoud, verzekeringen en hypotheekrente. Of een huis financieel slim is, hangt af van de situatie, de locatie en de looptijd van de hypotheek.
Kan je als jongere al beginnen met vermogen opbouwen?
Ja, ook als jongere kun je beginnen met het opbouwen van een financiële basis. Zelfs kleine bedragen die je maandelijks opzijzet, groeien over een lange periode door rente en rendement. Hoe eerder je begint, hoe meer tijd je geld heeft om te groeien. Een eenvoudige manier is beginnen met een spaarrekening en later eventueel kijken naar beleggen via een erkende instelling.
