Een huwelijk is voor veel mensen een van de belangrijkste momenten in hun leven. Het is een plechtige belofte aan een ander persoon, vaak omringd door familie en vrienden. Maar wat houdt trouwen eigenlijk in, en hoe ziet het er vandaag de dag uit? Dat is minder eenvoudig te beantwoorden dan je misschien denkt, want de manier waarop mensen samenleven en hun relatie vormgeven, verandert voortdurend. Toch blijft de verbintenis tussen twee mensen een onderwerp dat mensen bezighoudt, inspireert en soms ook vragen oproept.
De geschiedenis van het trouwen in een notendop
Al duizenden jaren lang kennen samenlevingen een vorm van officiële verbintenis tussen partners. In vroegere tijden was een huwelijk vaak een afspraak tussen families, waarbij liefde niet altijd de belangrijkste reden was. Economische belangen, grondbezit en sociale status speelden een grote rol. Pas in de loop van de negentiende en twintigste eeuw verschoof de gedachte naar een verbintenis gebaseerd op wederzijdse liefde en keuze. In België werd het burgerlijk huwelijk ingevoerd na de Franse Revolutie, waardoor de overheid en niet alleen de kerk de verbintenis kon erkennen. Vandaag is trouwen voor de wet iets heel anders dan een kerkelijke ceremonie, al kiezen veel stellen nog steeds voor allebei. Die combinatie van traditie en persoonlijke keuze maakt de geschiedenis van het trouwen zo interessant om te bekijken.
Hoe een huwelijk juridisch in elkaar zit
Wie in België wil trouwen, doet dat voor de ambtenaar van de burgerlijke stand. Dat is verplicht. Een religieuze ceremonie mag pas daarna plaatsvinden, nooit ervoor. De wet stelt een aantal voorwaarden: beide partners moeten minstens achttien jaar oud zijn, ze mogen niet al getrouwd zijn en ze mogen geen directe bloedverwanten van elkaar zijn. Na de voltrekking van de verbintenis verandert er juridisch veel. Partners erven automatisch van elkaar als er geen testament is, ze kunnen samen belastingaangifte doen en ze hebben rechten en plichten ten opzichte van elkaar. Een huwelijkscontract, ook wel huwelijkse voorwaarden genoemd, kan bepalen hoe bezittingen verdeeld worden. Zonder zo’n contract geldt in België standaard de wettelijke gemeenschap van goederen, wat betekent dat wat beide partners samen opbouwen, van hen samen is.
Trouwen of samenwonen: wat mensen vandaag kiezen
Steeds meer mensen in België kiezen ervoor om samen te wonen zonder te trouwen. Wettelijk samenwonen is daarbij een tussenweg: het geeft partners bepaalde rechten, maar is minder vergaand dan een officiële verbintenis voor de wet. De keuze om al dan niet te trouwen hangt af van persoonlijke waarden, religieuze overtuiging, financiële overwegingen en soms ook praktische redenen. Tegelijk laten trouwcijfers zien dat het huwelijk zeker niet verdwijnt. In Vlaanderen trouwen elk jaar tienduizenden stellen, en ook het aantal hertrouwen na een echtscheiding stijgt. Opvallend is dat stellen steeds later trouwen dan vroeger. Waar mensen in de jaren zeventig gemiddeld al begin twintig trouwden, ligt die leeftijd nu ruim tien jaar hoger. Dat heeft te maken met opleidingen die langer duren, en met het feit dat samenwonen eerst steeds gewoner is geworden.
De bruiloft zelf: van sober tot groots
Een trouwfeest kan alle kanten op gaan. Sommige stellen kiezen voor een intieme bijeenkomst met een handjevol mensen, anderen organiseren een groot feest met honderden gasten. De gemiddelde bruiloft in België kost al snel tussen de tienduizend en dertigduizend euro, afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt voor de locatie, het eten, de muziek en de fotografie. Trouwjurken, pakken, bloemen, een huwelijksreis: het loopt snel op. Toch zeggen veel stellen dat de kosten hen er niet van weerhouden om er iets moois van te maken, al zoeken steeds meer mensen naar manieren om de dag persoonlijk te houden zonder al te veel geld uit te geven. Een trouwambtenaar inhuren voor een feestlocatie naar keuze is inmiddels heel gewoon. Net als schrijven van persoonlijke geloften, iets wat vroeger minder gebruikelijk was. De dag zelf draait uiteindelijk om de belofte die twee mensen elkaar doen, niet om de prijs van de taart.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen wettelijk samenwonen en trouwen?
Wettelijk samenwonen en trouwen zijn allebei officiële manieren om een relatie vast te leggen, maar ze zijn niet hetzelfde. Bij wettelijk samenwonen hebben partners minder rechten en plichten dan bij een officiële verbintenis voor de wet. Zo erven wettelijk samenwonenden niet automatisch van elkaar en is er minder bescherming als de relatie eindigt. Trouwen geeft meer juridische zekerheid, maar vraagt ook meer om het weer ongedaan te maken via een scheiding.
Hoe vroeg moet je een huwelijk aanvragen bij de gemeente?
Een huwelijk aanvragen bij de gemeente doe je het best minstens twee tot drie maanden van tevoren. De aanvraag heet een huwelijksaangifte. Na de aangifte volgt een wachttijd van veertien dagen voordat de ceremonie mag plaatsvinden. Gemeenten kunnen populaire data snel vol hebben, dus vroeg plannen is verstandig.
Kunnen twee mensen van hetzelfde geslacht in België trouwen?
Ja, in België is een huwelijk tussen twee mensen van hetzelfde geslacht wettelijk mogelijk sinds 2003. België was een van de eerste landen in de wereld die dit invoerde. De rechten en plichten die aan de verbintenis verbonden zijn, gelden op dezelfde manier als voor andere stellen.
Wat gebeurt er met bezittingen als een huwelijk eindigt?
Als een verbintenis voor de wet eindigt door een scheiding, hangt de verdeling van bezittingen af van het huwelijkscontract dat eventueel is opgesteld. Zonder contract geldt de wettelijke gemeenschap van goederen, waarbij alles wat tijdens het huwelijk is opgebouwd gelijk verdeeld wordt. Bezittingen die iemand al had voor het trouwen, vallen daar in veel gevallen buiten.
