Goede voedingsadviezen kunnen een groot verschil maken als je last hebt van jicht. Jicht is een gewrichtsaandoening die ontstaat door te veel urinezuur in het bloed. Dat urinezuur hoopt zich op in de gewrichten en veroorzaakt pijnlijke aanvallen. Wat je eet en drinkt heeft direct invloed op de hoeveelheid urinezuur in je lichaam. Dat maakt voeding een belangrijk onderdeel van de behandeling, naast eventuele medicijnen.
Hoe urinezuur in je lichaam ontstaat
Urinezuur is een afvalstof die vrijkomt als je lichaam bepaalde stoffen afbreekt. Die stoffen heten purines en zitten van nature in veel voedingsmiddelen. Je nieren zorgen er normaal gesproken voor dat het urinezuur via de urine wordt afgevoerd. Gaat dat niet goed, dan stijgt het gehalte in je bloed. Kleine kristallen van urinezuur slaan dan neer in je gewrichten, vaak in de grote teen, de knie of de enkel. Dat veroorzaakt de felle pijn die bij een jichtaanval hoort. Door minder purinerijke producten te eten, help je je lichaam om het urinezuurgehalte lager te houden.
Voedingsmiddelen die je beter kunt vermijden
Bepaalde producten bevatten veel purines en laten het urinezuurgehalte stijgen. Orgaanvlees zoals lever en nier staat bovenaan die lijst. Ook sardines, haring, makreel en andere vette vissoorten bevatten veel purines. Rood vlees zoals rund en varken kun je beter met mate eten. Alcohol, en dan vooral bier, verhoogt het urinezuur op twee manieren: het bevat zelf purines en het remt de aanmaak van stoffen die urinezuur afvoeren. Frisdranken en sappen met veel fructose zijn ook een aandachtspunt. Fructose laat het urinezuurgehalte oplopen, net als suiker, honing en fructosestroop. Kant en klare producten bevatten vaak verborgen fructose, dus het loont om etiketten te lezen.
Wat je juist wel kunt eten bij jicht
Gelukkig is er ook veel dat je gewoon kunt eten of zelfs extra kunt inzetten. Groenten zijn over het algemeen veilig, ook als ze purines bevatten. Van groenten als spinazie, asperges en champignons werd vroeger gedacht dat ze jicht verergeren, maar dat blijkt in de praktijk mee te vallen. Zuivelproducten met weinig vet, zoals magere yoghurt en melk, helpen juist om urinezuur sneller uit te scheiden. Kersen en kersensap worden in onderzoeken in verband gebracht met minder jichtaanvallen, al is meer bewijs nog nodig. Volkoren granen, peulvruchten, noten en plantaardige eiwitten zijn goede alternatieven voor vlees. Koffie drinken lijkt het risico op een jichtaanval te verlagen, al is het geen wondermiddel. Water is de beste keuze om goed gehydrateerd te blijven.
Voldoende drinken en een gezond gewicht helpen mee
Twee tot drie liter water per dag drinken helpt de nieren om urinezuur goed af te voeren. Dat klinkt veel, maar je telt ook thee en andere dranken zonder suiker mee. Overgewicht is een bekende risicofactor voor jicht. Bij meer lichaamsvet maakt het lichaam meer urinezuur aan en scheiden de nieren het minder goed uit. Afvallen helpt dus, maar doe dat geleidelijk. Snel afvallen op een crashdieet verhoogt het urinezuurgehalte juist tijdelijk en kan een aanval uitlokken. Een uitgebalanceerd eetpatroon met voldoende groenten, volkoren producten en magere eiwitbronnen is de verstandigste aanpak. Wie structureel wil werken aan zijn eetgewoonten, kan baat hebben bij begeleiding door een diëtist. Die kan persoonlijk advies geven dat past bij jouw situatie en voorkeuren.
Veelgestelde vragen
Mag ik alcohol drinken als ik jicht heb?
Alcohol drinken bij jicht is af te raden, vooral bier. Bier bevat veel purines en remt tegelijk de afvoer van urinezuur door de nieren. Wijn is iets minder belastend, maar ook wijn kan in grotere hoeveelheden een jichtaanval uitlokken. De veiligste keuze is alcoholgebruik flink te beperken.
Zijn alle vissoorten slecht bij jicht?
Niet alle vis is even belastend bij jicht. Vette vissoorten zoals haring, sardines en makreel bevatten veel purines en zijn beter te vermijden. Magere vissoorten zoals kabeljauw of tilapia bevatten minder purines en zijn met mate te eten. Overleg met een diëtist als je twijfelt over een bepaalde vissoort.
Helpt veel water drinken echt tegen jicht?
Veel water drinken helpt de nieren om urinezuur beter af te voeren. Dat verlaagt de kans op kristalvorming in de gewrichten. Een dagelijkse inname van twee tot drie liter vocht wordt aangeraden. Water is daarbij de beste keuze, omdat frisdranken met suiker of fructose het urinezuurgehalte juist kunnen verhogen.
Kan ik met alleen voeding een jichtaanval voorkomen?
Voeding alleen is vaak niet voldoende om jichtaanvallen volledig te voorkomen. Een aanpassing van je eetpatroon helpt het urinezuurgehalte te verlagen en de kans op aanvallen te verkleinen. Bij veel mensen is daarnaast medicatie nodig. Bespreek met je arts wat de beste aanpak is voor jouw situatie.
